Bài cúng tất niên trong nhà, ngoài sân đầy đủ nhất năm Bính Ngọ 2026

Chiều ba mươi Tết, bên mâm cơm tất niên…”. Trong tâm thức của mỗi người con đất Việt, bữa cơm tất niên chiều 30 Tết không chỉ là bữa ăn đơn thuần mà là thời khắc thiêng liêng của sự đoàn viên, sum họp. Đây là lúc gia chủ dâng nén tâm hương, đọc bài cúng tất niên trong nhà để mời ông bà tổ tiên về ăn Tết cùng con cháu, đồng thời tiễn biệt những muộn phiền của năm cũ, chào đón một năm mới Bính Ngọ 2026 tràn đầy hy vọng. Tuy nhiên, chuẩn bị mâm cúng sao cho đúng, đọc văn khấn cúng tất niên cuối năm thế nào cho chuẩn để “tống cựu nghinh tân” trọn vẹn là điều không phải ai cũng nắm rõ. Hãy cùng Việt Xanh tham khảo hướng dẫn chi tiết và đầy đủ nhất trong bài viết dưới đây.

1. Ý nghĩa thiêng liêng của lễ cúng tất niên trong văn hóa Việt

Lễ Tất niên (hay còn gọi là lễ cúng chiều 30 Tết) là một nghi thức nằm trong phong tục Tết Nguyên Đán cổ truyền. “Tất” có nghĩa là xong, là hết; “Niên” có nghĩa là năm. “Tất niên” chính là kết thúc một năm cũ để bước sang năm mới.

1.1. Thời khắc của sự đoàn viên và tri ân

Ý nghĩa lớn nhất của lễ tất niên chính là sự đoàn tụ. Sau một năm bôn ba vất vả ngược xuôi, chiều 30 Tết là lúc mọi thành viên trong gia đình quây quần bên nhau. Mâm cơm cúng dâng lên bàn thờ gia tiên là lời tri ân sâu sắc của con cháu đối với công ơn sinh thành, dưỡng dục của tổ tiên, ông bà.

Khi gia chủ đọc văn cúng tất niên trong nhà, đó là lời mời trân trọng nhất gửi đến các bậc tiền nhân, mời các cụ về ngự tại gia đình trong 3 ngày Tết để cùng chung vui, chứng kiến sự trưởng thành và hiếu thuận của con cháu.

1.2. Nghi thức “Tống cựu nghinh tân”

Bên cạnh ý nghĩa gia đình, lễ tất niên còn mang ý nghĩa tâm linh về sự chuyển giao. Mâm cúng và bài khấn cúng tất niên cuối năm là nghi thức để gia chủ báo cáo với Thần linh, Gia tiên về những thành quả, cũng như những điều chưa làm được trong năm qua. Đồng thời, đây là lúc để “tống cựu” – xua đi những xui xẻo, vận hạn, những điều không vui của năm cũ và “nghinh tân” – mở cửa đón chào những điều may mắn, tốt lành, tài lộc của năm mới Bính Ngọ.

2. Chuẩn bị mâm lễ cúng tất niên tươm tất

Trước khi thực hiện nghi thức đọc văn khấn tất niên tại nhà, gia chủ cần chuẩn bị mâm lễ chu đáo. Tùy vào phong tục từng vùng miền (Bắc – Trung – Nam) và điều kiện kinh tế mà mâm cúng có sự khác biệt, nhưng tựu trung lại đều thể hiện lòng thành kính.

2.1. Mâm cúng tất niên trong nhà (Cúng Gia tiên)

Đây là mâm cỗ quan trọng nhất, được đặt trang trọng lên bàn thờ tổ tiên.

• Miền Bắc: Thường có bánh chưng, gà luộc, giò lụa, nem rán, canh măng miến, món xào thập cẩm, dưa hành… Mâm cỗ Bắc chú trọng sự tinh tế, màu sắc hài hòa (xanh, đỏ, vàng, trắng).

• Miền Trung: Không thể thiếu bánh tét, dưa món, thịt heo ngâm nước mắm, giò bò, ram cuốn… Các món ăn đậm đà hương vị, phản ánh sự chắt chiu, cần cù của người miền Trung.

• Miền Nam: Mâm cỗ thường có bánh tét, thịt kho hột vịt (tàu), canh khổ qua (với ý nghĩa khổ qua đi, cam lai tới), củ kiệu tôm khô, lạp xưởng… thể hiện sự phóng khoáng và ước vọng may mắn.

• Lễ vật đi kèm: Hương, hoa tươi, đèn nến, trà, rượu, gạo, muối, vàng mã (nếu có).

2.2. Mâm cúng tất niên ngoài trời (Cúng Thần linh)

Một số gia đình có điều kiện sân bãi rộng rãi thường bày thêm một mâm cúng ngoài trời để tạ ơn Trời Đất, Thần linh cai quản đất đai. Mâm cúng này có thể đơn giản hơn: gà luộc, đĩa xôi, hoa quả, trầu cau, hương nến. Nghi thức này nhằm tạ ơn các vị chư thiên, thần thánh đã che chở cho gia trạch bình an. Khi đó, gia chủ sẽ cần chuẩn bị thêm bài cúng tất niên ngoài sân riêng biệt.

3. Văn khấn, bài cúng tất niên trong nhà đầy đủ nhất

Đây là nội dung quan trọng nhất mà gia chủ cần lưu tâm. Một bài cúng tất niên trong nhà chuẩn mực, được đọc với tâm thái thành kính sẽ giúp lời thỉnh cầu linh ứng.

Nội dung văn khấn:

“Nam Mô A Di Đà Phật! (3 lần)

• Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

• Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị Tôn Thần.

• Con kính lạy ngài Kim Niên Đương cai Thái Tuế chí đức Tôn Thần.

• Con kính lạy các ngài Bản cảnh Thành Hoàng chư vị Đại Vương.

• Con kính lạy ngài Bản xứ Thần Linh Thổ Địa. Ngài Định Phúc Táo Quân, các ngài Địa Chúa Long Mạch Tôn Thần và tất cả các vị Thần Linh cai quản trong khu vực này.

• Con kính lạy các cụ Tổ Tiên nội ngoại chư vị Tiên Linh.

Hôm nay là ngày 30 tháng Chạp năm Ất Tỵ, chuẩn bị bước sang năm mới Bính Ngọ.

Tín chủ (chúng) con là: …………………………………………………………………….. Ngụ tại: ………………………………………………………………………………………….

Trước án kính cẩn thưa trình: Đông tàn sắp hết, năm kiệt tháng cùng, xuân tiết gần kề, minh niên sắp tới.

Hôm nay là ngày 30 Tết, chúng con cùng toàn thể gia quyến sắm sanh phẩm vật hương hoa, cơm canh thịnh soạn, sửa lễ tất niên, dâng cúng Thiên Địa Tôn Thần, phụng hiến Tổ Tiên, truy niệm chư Linh.

Theo như thường lệ tuế trừ cáo tế, cúi xin chư vị Tôn Thần, Liệt vị Gia Tiên, bản xứ tiền hậu chủ hương linh giáng lâm án tọa, phù thùy chứng giám, thụ hưởng lễ vật.

Cúi xin chư vị Tôn Thần phù hộ độ trì, đề tâm xếp nếp cho toàn thể gia chủ chúng con bước sang năm mới Bính Ngọ vạn sự tốt lành, gia đạo hưng long, bốn mùa bình an, tám tiết khang thái, tài lộc dồi dào, tâm đạo mở mang, sở cầu tất ứng, sở nguyện tòng tâm.

Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.

Nam Mô A Di Đà Phật! (3 lần)”

(Gia chủ vái lạy và chờ hương tàn để hạ lễ, thụ lộc)

4. Văn khấn, bài cúng tất niên ngoài sân (dành cho gia đình cúng trời đất)

Nếu gia đình có cúng ngoài trời, hãy sử dụng bài cúng tất niên ngoài sân dưới đây để tạ ơn Trời Đất:

“Nam Mô A Di Đà Phật! (3 lần)

• Kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn Thần.

• Kính lạy ngài Cựu Niên Đương cai Hành khiển.

• Kính lạy ngài Đương niên Thiên quan.

• Kính lạy các ngài Ngũ Phương, Ngũ Thổ, Long Mạch, Tài Thần, Bản gia Táo Quân cùng tất cả các vị Thần Linh cai quản trong xứ này.

Nay là ngày 30 tháng Chạp năm Ất Tỵ. Tín chủ con là: ……………………………………………………………………………….. Ngụ tại: ………………………………………………………………………………………….

Phút thiêng liêng giao thừa sắp tới, năm cũ sắp qua, năm mới sắp đến. Chúng con thành tâm sắm sửa lễ vật, hương hoa, trà quả, thắp nén tâm hương dâng lên trước án.

Kính mời các ngài giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật. Cúi xin các ngài phù hộ độ trì cho gia đình chúng con năm mới Bính Ngọ bình an, mạnh khỏe, công việc hanh thông, vạn sự như ý.

Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám.

Nam Mô A Di Đà Phật! (3 lần)”

5. Những lưu ý quan trọng để lễ tất niên trọn vẹn

Để lễ cúng diễn ra trang nghiêm và văn cúng lễ tất niên được linh ứng, gia chủ cần lưu ý những điểm sau:

5.1. Dọn dẹp, bao sái ban thờ trước khi cúng

Trước khi bày biện mâm cúng tất niên, ban thờ cần được lau dọn sạch sẽ, rút tỉa chân nhang gọn gàng (nếu chưa làm vào ngày 23 tháng Chạp). Một không gian thờ cúng thanh tịnh là điều kiện tiên quyết để mời Gia tiên về ngự.

Giải pháp bao sái thanh tịnh từ Việt Xanh: Trong những ngày 30 Tết bận rộn, việc chuẩn bị nước ngũ vị hương truyền thống có thể mất nhiều thời gian. Để đảm bảo sự tôn nghiêm và nhanh chóng, gia chủ nên sử dụng Khăn ướt bao sái ban thờ Việt Xanh.

• Tinh hoa thảo mộc: Khăn được tẩm sẵn chiết xuất từ ngũ vị hương tự nhiên (Quế, Hồi, Gừng, Đinh hương, Vỏ bưởi) có tính ấm, giúp tẩy uế, xua tan ám khí lạnh lẽo và mang lại hương thơm trầm ấm, linh thiêng cho gian thờ.

• An toàn tuyệt đối: Sản phẩm sử dụng nước RO tinh khiết, CAM KẾT không làm bạc màu đồ thờ, an toàn cho mọi chất liệu từ gỗ sơn son thếp vàng đến đồ đồng, gốm sứ.

• Tiện lợi: Thiết kế dùng 1 lần giúp gia chủ tiết kiệm thời gian, đảm bảo khăn luôn sạch, riêng biệt, không dùng chung với đồ sinh hoạt gây ô uế.

5.2. Thời gian cúng

Lễ tất niên thường được thực hiện vào chiều hoặc tối muộn ngày 30 Tết (hoặc 29 Tết nếu tháng thiếu). Sau khi cúng xong, cả gia đình sẽ cùng nhau quây quần thụ lộc, trò chuyện về năm cũ và chờ đón giao thừa.

5.3. Thái độ thành kính

Người đọc bài khấn cúng tất niên trong nhà phải ăn mặc chỉnh tề, trang nghiêm (tốt nhất là quần áo dài, lịch sự). Không gian cúng cần yên tĩnh, tránh tiếng ồn ào, cãi vã. Mọi thành viên trong gia đình nên có mặt đông đủ để thể hiện sự đoàn kết, sum vầy.

5.4. Không khí gia đình

Bữa cơm tất niên không chỉ là nghi lễ tâm linh mà còn là sự kết nối tình thân. Hãy gác lại mọi âu lo, muộn phiền của năm cũ bên ngoài cánh cửa, chỉ mang vào nhà những nụ cười và lời chúc tốt đẹp để không khí ngày cuối năm thêm ấm áp.

Kết luận

Lễ cúng tất niên là nét đẹp văn hóa truyền thống không thể thiếu trong mỗi gia đình Việt. Việc chuẩn bị chu đáo mâm lễ, thuộc nằm lòng bài cúng tất niên trong nhà và giữ cho không gian thờ tự luôn sạch sẽ, thơm hương với các sản phẩm chuyên dụng của Việt Xanh chính là cách tốt nhất để bạn thể hiện lòng hiếu kính với tổ tiên. Hy vọng với những chia sẻ trên, gia đình bạn sẽ có một lễ tất niên ấm cúng, trang nghiêm, khép lại năm cũ trọn vẹn và mở ra một năm mới Bính Ngọ 2026 An Khang – Thịnh Vượng.